Viyana’da kış sertleşti, evsizlik dosyası kabardı: “Sosyal yardım var ama sokak hâlâ dolu”

Avusturya’da sosyal yardımlar kâğıt üzerinde “tabanı” koruyor gibi görünse de, hızla yükselen kira ve yaşam maliyeti ile psikososyal sorunlar birçok kişiyi yine barınma krizine itiyor. Viyana’da kış yardımı devrede; buna rağmen sokakta donarak ölen iki vaka tartışmayı büyüttü.

Sıcaklık düştükçe gerçek ortaya çıkıyor: Viyana’da Notquartier (acil barınma) kapılarında yoğunluk artarken, şehir kış dönemi için yaklaşık 1.000 ek yatak devreye aldı. Ancak tasarruf gerekçesiyle bazı destekler (ör. eskiden verilen sıcak öğle yemeği) artık yok.

Peki “bu kadar sosyal yardım varken” insanlar nasıl evsiz kalıyor? Habere göre devlet yardımları, tek kişiye aylık 1.230 € düzeyinde asgari gelir tabanı sunuyor; Viyana’da buna 350 €’ya kadar kira desteği eklenebiliyor. Ama mesele şu: düşük gelirli grupların sepetinde gıda–enerji–konut ağırlığı yüksek ve bu kalemlerdeki artış, ortalama enflasyonun da üzerine çıkıyor. Nitekim son iki yılda net kiralar yaklaşık %18 artarken genel enflasyonun %10,5 civarında kaldığı aktarılıyor.

Saha aktörleri “salt kira artışı yüzünden evden atılma” vakalarının olduğunu kabul ediyor; fakat çoğu dosyada tetikleyici zincir var: depresyon/burnout → iş kaybı → yardım başvurularını yapacak enerji kalmaması → bağımlılık/borç → ev sahibinin uyarılarını görmezden gelme → tahliye. Kısacası, sistem var ama insanı ayakta tutacak “idare” her zaman çalışmıyor.

Kadınlarda tablo daha karanlık ve daha “görünmez”: Uzmanlar, kadınların sokakta daha fazla risk altında olduğu için şiddet gördüğü ilişkide kalma ya da sömürücü ‘çözüm’ ilişkilerine mecbur bırakılma gibi “gizli evsizlik” biçimlerine dikkat çekiyor.

Ayrıca “kimler?” sorusunun da net bir cevabı var: Notquartier’lerde vatandaş olmayanların oranı yaklaşık %60; en büyük gruplar Slovak, Macar, Rumen, ardından Polonyalı ve Bulgar kişiler. Üstelik AB vatandaşı olmak otomatik sosyal yardım anlamına gelmiyor; çoğu durumda en az 5 yıl yasal ikamet ve/veya çalışma şartları devreye giriyor.

Avusturya çapında 2024’te 21.073 kişi “obdach/wohnungslos” olarak kayıtlı görünüyor; ancak arkadaş/akraba yanında “geçici” kalanlar gibi gruplar bu sayılara tam yansımıyor, bu yüzden gerçek tablo daha büyük olabilir.
Viyana tarafında kurumlar “yer var” diyor; buna rağmen bazı kişiler psikolojik nedenlerle veya kötü deneyimler yüzünden barınmayı reddedebiliyor. Haberde, iki kişinin Favoriten ve Floridsdorf’ta dışarıda yaşamını yitirdiği; ekiplerin daha önce kendilerine ulaştığı bilgisi de yer alıyor.